Còn bốn ngày nữa kiểm tra. Bạn có bốn tiếng rảnh. Nên dùng hết bốn tiếng vào tối hôm trước, hay chia mỗi tối một tiếng?
Chọn cách thứ hai. Cùng một lượng thời gian, nhưng phần nhớ lại được sau đó khác nhau rõ rệt.
Vì sao chia nhỏ lại nhớ lâu hơn
Mỗi lần bạn gọi lại một kiến thức sau khi đã quên bớt, não phải làm việc để tìm lại nó. Chính việc phải tìm đó làm trí nhớ bền hơn.
Học dồn một buổi thì không có khoảng quên nào. Mọi thứ vẫn nằm sẵn trong đầu, bạn đọc lướt qua và có cảm giác “thuộc rồi”.
Cảm giác đó là cái bẫy. Nó mạnh nhất đúng vào lúc bạn học dồn, và nó biến mất sau một đêm ngủ.
Cách chia cụ thể
Giả sử bạn có bốn tiếng và bốn ngày.
Buổi 1 — đọc và hiểu. Đọc hết phần cần ôn, không cố thuộc. Gạch chân chỗ không hiểu.
Buổi 2 — gấp sách và viết lại. Viết ra giấy những gì nhớ được, rồi mới mở sách đối chiếu. Chỗ viết thiếu chính là chỗ cần học.
Buổi 3 — làm bài tập. Không đọc lại lý thuyết trước. Làm thẳng, bí ở đâu thì tra chỗ đó.
Buổi 4 — giảng lại cho người khác. Cho em, cho bạn, hoặc giảng thành tiếng một mình. Chỗ nào giảng vấp là chỗ chưa thật sự hiểu.
Bốn buổi này không lặp lại cùng một việc bốn lần. Mỗi buổi đụng vào kiến thức theo một kiểu khác — đó là lý do nó hiệu quả hơn bốn lần đọc lại.
Sai lầm phổ biến: đọc lại nhiều lần
Đọc lại là cách ôn được dùng nhiều nhất và cũng yếu nhất.
Lý do: đọc lại tạo cảm giác quen thuộc, và não nhầm quen thuộc với hiểu. Bạn đọc đến lần thứ ba thấy “cái này biết rồi” — nhưng gấp sách lại thì không viết ra được.
Thay đổi nhỏ và hiệu quả nhất: cứ đọc xong một phần thì gấp sách và viết lại. Tốn thêm vài phút, đổi lại bạn biết thật mình đang ở đâu.
Khi nào thì học dồn lại hợp lý
Có hai trường hợp.
Thứ nhất, phần cần học là một chuỗi liên tục phải nắm cùng lúc — một bài toán dài nhiều bước, một đề tập làm văn. Cắt nhỏ làm đứt mạch.
Thứ hai, bạn đã hết thời gian thật. Kiểm tra sáng mai thì học dồn tối nay vẫn hơn không học. Chỉ cần biết rằng phần nhớ được sẽ rụng nhanh sau đó.
Một lưu ý về giấc ngủ
Học dồn thường nghĩa là thức khuya. Mà phần lớn việc chuyển kiến thức vào trí nhớ dài hạn diễn ra trong lúc ngủ.
Nên học đến hai giờ sáng là đang trả giá hai lần: vừa dùng cách ôn yếu, vừa cắt mất công đoạn giúp nhớ.
Ở Mona
Lịch học ở trung tâm xếp theo buổi cách nhau trong tuần chứ không dồn liền, đúng theo nguyên tắc ở trên. Phần đầu mỗi buổi có khoảng gọi lại bài cũ — không phải để kiểm tra, mà vì chính việc gọi lại đó làm kiến thức bền hơn.
Câu hỏi thường gặp
Mỗi buổi ôn bao lâu là vừa?
Với học sinh trung học cơ sở, khoảng bốn mươi lăm phút đến một tiếng, rồi nghỉ. Ngồi liền ba tiếng thì tiếng thứ ba gần như không vào.
Ôn nhiều môn trong một buổi có được không?
Được, và thường tốt hơn. Nhưng đừng xếp hai môn nhiều công thức cạnh nhau — dễ lẫn.
Viết lại bằng tay hay gõ máy?
Viết tay, nếu mục đích là nhớ. Tay chậm hơn nên buộc phải tóm tắt, và chính việc tóm tắt làm bạn hiểu.
Học nhóm có hiệu quả không?
Có, ở đúng buổi thứ tư — buổi giảng lại cho người khác. Ở ba buổi đầu, học một mình thường nhanh hơn.
