Một buổi tối điển hình: con về muộn, ăn cơm muộn, vào bàn lúc tám rưỡi, làm đến mười một giờ. Hôm sau dậy lúc sáu giờ. Lặp lại năm ngày một tuần.
Số giờ học tăng lên thật. Nhưng thứ giảm đi thì ít ai tính.
Thời gian học thêm đến từ đâu
Một ngày có hai mươi bốn giờ và không thêm được. Nên mỗi giờ học thêm phải lấy từ đâu đó.
Thực tế nó hiếm khi lấy từ thời gian chơi — phần đó thường đã bị cắt từ trước. Nó lấy từ giấc ngủ, vì ngủ là thứ duy nhất còn lại có thể co lại mà không ai phản đối ngay.
Tỷ lệ thường gặp: thêm một giờ làm bài thì mất khoảng hai mươi phút ngủ. Nghe nhỏ. Nhưng nhân với năm ngày, rồi bốn tuần, thì thành một khoản nợ không trả được bằng việc ngủ bù cuối tuần.
Vì sao thiếu ngủ làm việc học kém đi
Ba điều xảy ra, và cả ba đều đánh thẳng vào việc học.
Trí nhớ. Phần lớn việc chuyển kiến thức từ trí nhớ ngắn hạn sang dài hạn diễn ra trong lúc ngủ. Học đến khuya rồi ngủ ít nghĩa là học xong nhưng chưa kịp lưu.
Sự tập trung. Một đứa trẻ thiếu ngủ vẫn ngồi được ở bàn, nhưng đọc một đoạn phải đọc lại hai ba lần. Thời gian ngồi học không giảm, lượng học được thì giảm.
Tâm trạng. Thiếu ngủ làm trẻ cáu kỉnh và dễ bỏ cuộc hơn khi gặp bài khó. Nhiều phụ huynh đọc dấu hiệu này thành “con lười”.
Cộng ba thứ lại thì thành vòng lặp: học thêm → ngủ ít → học kém vào → học thêm nữa.
Con cần ngủ bao nhiêu
Các khuyến nghị phổ biến: tuổi tiểu học khoảng chín đến mười một tiếng, tuổi trung học cơ sở khoảng tám đến mười tiếng.
Không cần đo đếm chính xác. Có một dấu hiệu đơn giản hơn: con có tự dậy được vào ngày thường không, hay phải gọi mấy lần? Phải gọi mãi, và cuối tuần con ngủ bù hơn hai tiếng so với ngày thường, thì con đang thiếu.
Năm việc làm được từ tối nay
Một. Đặt giờ đi ngủ trước, rồi mới xếp bài vở vào phần còn lại. Đây là thay đổi quan trọng nhất trong danh sách, và cũng là thay đổi khó nhất. Phần lớn gia đình làm ngược: làm hết bài rồi còn bao nhiêu thì ngủ.
Hai. Vào bàn sớm hơn ba mươi phút, thay vì cố làm nhanh hơn ba mươi phút. Thời điểm bắt đầu dễ điều chỉnh hơn tốc độ làm bài.
Ba. Bài khó để đầu buổi. Não lúc mười giờ đêm không giải được bài mà nó giải được lúc tám giờ.
Bốn. Không để điện thoại trong phòng ngủ. Đây là việc dễ nhất và hiệu quả nhất, vì phần lớn thời gian ngủ bị mất không phải vì bài vở.
Năm. Cắt bớt một buổi học thêm, nếu lịch đã kín. Nghe ngược đời, nhưng bốn buổi học với một đứa trẻ ngủ đủ thường hơn năm buổi với một đứa trẻ kiệt sức.
Một cách tính khác về việc học thêm
Thay vì hỏi “con học thêm mấy buổi”, thử hỏi “mỗi buổi học thêm đó lấy đi của con bao nhiêu phút ngủ”.
Nếu câu trả lời là không lấy phút nào — con vẫn về kịp, vẫn ngủ đúng giờ — thì buổi học đó đang cộng thêm thật. Nếu nó lấy một tiếng, thì cần cân xem phần được có bù được phần mất không.
Đây không phải lời khuyên bỏ học thêm. Là lời khuyên tính đủ hai vế trước khi xếp thêm một buổi vào lịch.
Ở Mona
Trung tâm xếp lớp theo bài kiểm tra đầu vào để con học đúng phần mình đang hổng, thay vì học lại toàn bộ chương trình. Mục tiêu là ít buổi hơn nhưng trúng hơn — và đó cũng là cách trả lại cho con một phần thời gian buổi tối.
Thầy cô cũng báo lại cho phụ huynh khi thấy một em thường xuyên mệt trong giờ học.
Câu hỏi thường gặp
Ngủ bù cuối tuần có trả được nợ ngủ không?
Bù được một phần cảm giác mệt, nhưng không bù được phần kiến thức đã không kịp lưu trong tuần. Thêm vào đó, ngủ bù lệch giờ làm tối chủ nhật khó ngủ hơn.
Con bảo phải thức khuya vì nhiều bài quá thì sao?
Ngồi cùng con một tối và ghi lại thời gian thực cho từng môn. Thường sẽ thấy phần lớn thời gian rơi vào khoảng giữa các môn chứ không phải vào bài.
Cho con ngủ trưa có giúp không?
Giúp, nếu ngắn — khoảng hai mươi đến ba mươi phút. Ngủ trưa dài quá làm con khó ngủ tối, nên thành ra lùi vấn đề sang hôm sau.
